Een financieel controller is verantwoordelijk voor het beheersen en sturen van de financiële positie van een organisatie. In deze functie stelt hij of zij begrotingen op, bewaakt kosten en omzet en zorgt dat financiële rapportages tijdig en betrouwbaar zijn.
De rol financieel controller staat meestal dicht bij de CFO en directie en werkt samen met afdelingen zoals sales, operations en HR. In het MKB neemt de controller soms ook operationele taken op zich; bij grote ondernemingen is de functie financieel controller vaak specialistischer en strategischer van aard.
Controllers leveren de cijfers en analyses die bestuurders ondersteunen bij strategische keuzes, investeringen en risicobeheer. Goed financieel management helpt bij voorspelbaarheid en groei, en maakt besluitvorming veel concreter.
In Nederland houden controllers rekening met Boek 2 BW, fiscale regels en richtlijnen van organisaties zoals de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. De taken controller Nederland omvatten daarom ook compliance en interne controle om aan wettelijke verplichtingen te voldoen.
Dit artikel is geschreven als praktische gids voor organisaties die willen weten wat een controller doet en welke meerwaarde een controller kan bieden bij financiën, rapportage en strategie.
Wat doet een financieel controller?
Een financieel controller zorgt dat de cijfers kloppen en dat het bedrijf financieel gezond blijft. Zij coördineren rapportages, adviseren het management en verbeteren processen om risico’s te beperken. De rol vraagt precisie, overzicht en het vermogen om cijfers om te zetten in bruikbare beslisinformatie.
Kernverantwoordelijkheden
De controller is verantwoordelijk voor begrotingen opstellen en het bewaken van budgetten. Zij werken met tools zoals AFAS, Exact of SAP om budgetten te koppelen aan strategie en doelen.
Maandelijkse en jaarlijkse financiële rapportages behoren tot het takenpakket. Deze rapportages bevatten KPI’s, margeanalyses en consolidaties voor groepsstructuren.
Forecasting en rolling forecasts helpen bij het anticiperen op toekomstige resultaten. Business intelligence-tools zoals Power BI ondersteunen visualisatie en scenarioanalyses.
Controle en compliance
Interne controle is essentieel om fouten en fraude te voorkomen. De controller implementeert autorisatieprocessen en scheiding van functies binnen de organisatie.
In Nederland valt aandacht voor compliance Nederland onder de dagelijkse werkzaamheden. Dit omvat fiscale verplichtingen en jaarrekeningvereisten voor sectoren zoals zorg en onderwijs.
Samenwerking met externe accountants, waaronder Big Four-kantoren of lokale kantoren zoals Baker Tilly, zorgt voor een vlekkeloze auditvoorbereiding en opvolging van bevindingen.
Strategische bijdrage
Controllers leveren input voor strategische besluitvorming via kosten-batenanalyses en investeringsberekeningen. Zij maken business cases en berekenen ROI voor projecten.
Liquiditeitsbeheer en cashflowprognoses zorgen dat de organisatie aan betalingsverplichtingen kan voldoen. Advies over financieringsopties en efficiënt debiteurenbeheer hoort hierbij.
Risicobeheer richt zich op het identificeren en mitigeren van financiële risico’s. Door KPI’s te koppelen aan efficiency en winstgevendheid, ondersteunen controllers duurzame groei.
Vaardigheden en kwalificaties van een financieel controller
Een sterk profiel van een controller combineert opleiding, technische kennis en leiderschap. Dit overzicht beschrijft welke diploma’s, certificeringen en vaardigheden werkgevers in Nederland het meest waarderen.
Opleiding en certificeringen
Veel controllers hebben een hbo- of wo-achtergrond in accountancy, bedrijfseconomie of finance. Voor senior rollen geldt vaker een universitaire studie.
Certificeringen geven meer diepgang aan het cv. Een RA AA controller met een titel als Registeraccountant of Accountant-Administratieconsulent is waardevol bij controle- en assurance-taken. Postinitiële opleidingen van de NBA of internationale kwalificaties zoals CMA versterken het profiel.
Technische en analytische vaardigheden
Praktische ERP-vaardigheden zijn onmisbaar. Ervaring met AFAS, Exact, Unit4, SAP of Oracle versnelt implementaties en verbetert rapportage. Kandidaten met sterke ERP-vaardigheden werken efficiënter tijdens afsluitingen.
Geavanceerde Excel financieel kennis blijft cruciaal. Draaitabellen, Power Query, VBA en financiële functies helpen bij modellering en reconciliatie.
Een data-analyse controller bouwt betrouwbare forecasts en scenario’s. Gebruik van Power BI, Qlik of Tableau maakt dashboards mogelijk die realtime sturing bieden.
Soft skills en leiderschap
Communicatie is essentieel. De controller moet complexe cijfers helder kunnen uitleggen aan het management en niet-financiële stakeholders.
Leiderschap controller omvat aansturing van teams, coaching van junioren en het managen van transitieprojecten. Projectmanagementvaardigheden zorgen voor soepel verlopen ERP-implementaties en procesverbeteringen.
Nauwkeurigheid en probleemoplossend vermogen blijven kernkwaliteiten. Controllers die scherp analyseren, verminderen fouten bij afsluitingen en verhogen de betrouwbaarheid van rapportages.
- Diploma’s: hbo/wo in accountancy, bedrijfseconomie of finance
- Certificaten: RA AA controller, CMA of NBA-postinitieel
- Techniek: ERP-vaardigheden, Excel financieel, BI-tools
- Analyse: data-analyse controller, financiële modellering
- Leiderschap: leiderschap controller, teamcoaching en projectmanagement
Dagelijkse taken en werkprocessen binnen verschillende organisaties
De rol van een controller verschilt per organisatiegrootte en -type. In dit deel staan praktische werkprocessen centraal, van dagelijkse rituelen tot de weektaken controller die structuur bieden tijdens afsluitingen en rapportages.
Controller MKB
In het midden- en kleinbedrijf combineert een controller MKB vaak control-, accounting- en operationele taken. Typische dagelijkse taken controller zijn grootboekreconciliaties, debiteurenbeheer en het voorbereiden van de maandafsluiting.
Wektaken omvatten het bijhouden van cashflow, opstellen van liquiditeitsprognoses en directe advisering van eigenaar-managers. Praktische oplossingen, zoals aanscherpen van betalingscondities en debiteurenbeleid, leveren snel werkkapitaalwinst op.
Controller corporate
In grote bedrijven functioneert een controller corporate binnen gespecialiseerde teams. Rollen zoals business controller, group controller en consolidation specialist zorgen voor focus op consolidatie en IFRS-rapportage.
Dagelijkse werkzaamheden richten zich op groepsrapportages, interne verrekenprijzen en samenwerking met FP&A, accounting en treasury. Weektaken controller daar bestaan uit kwartaalclosed sessions, reconciliaties en coördinatie met externe auditors.
Controller non-profit
In non-profit en publieke instellingen ligt de nadruk op projectbudgettering en verantwoording naar subsidieverstrekkers. Een controller non-profit zorgt voor nauwkeurige kostentoewijzing en heldere subsidierapportages.
Recurrente processen omvatten managementinformatie voor gemeenten of toezichthouders en jaarverslagen die auditproof moeten zijn. Periodieke taken zijn begrotingen, forecasts en voorbereiding op audits.
- Recurrente taken: BTW-aangifte, crediteurenbeheer en maandafsluiting.
- Periodieke taken: investeringsanalyses, begrotingen en auditvoorbereiding.
- Tooling: in het MKB volstaan Exact of AFAS plus Excel en Power BI; grotere organisaties gebruiken BlackLine of Tagetik voor versnelling.
Kort samengevat: de dagelijkse praktijk varieert sterk. Een controller MKB werkt hands-on en breed, een controller corporate binnen een gespecialiseerd team en een controller non-profit richt zich op transparantie richting stakeholders.
Praktische tips voor het kiezen van de juiste financieel controller
Bij het kiezen financieel controller is branchekennis vaak doorslaggevend. Zoek iemand met aantoonbare ervaring in productie, handel, zorg of onderwijs. Concrete cases over kostenreductie, ERP-implementaties of verkorte maandafsluitingen geven snel inzicht in de praktische meerwaarde.
Overweeg de afweging interne vs externe controller op basis van continuïteit en flexibiliteit. Een interne controller bouwt proceskennis op en werkt structureel aan verbetering. Een interim controller is geschikt voor piekwerk, overbrugging of transformaties, en brengt vaak best practices en een doelgerichte kostenstructuur mee.
Controleer ervaring met moderne systemen zoals AFAS, Exact, SAP of Oracle en met BI-tools als Power BI. Bij ERP keuze controller is het belangrijk dat de kandidaat ervaring heeft met automatisering van rapportages en reconciliaties, bijvoorbeeld met BlackLine. Samenwerking tussen controller, CFO en IT verbetert datakwaliteit en proces-efficiëntie.
Gebruik controller selectie tips in het wervingsproces: heldere functie-eisen, competency-based interviews en een korte proefopdracht, bijvoorbeeld analyse van één maandrapportage. Beoordeel cultuurfit, verandervermogen en maak een eenvoudige businesscase: wat levert de controller in 6–12 maanden op qua kostenbesparing, cashflow en sneller managementinformatie.
